Achtergrond

Vitamine B12 is een wateroplosbare vitamine die belangrijk is voor de aanmaak van rode bloedcellen en voor een goede werking van het zenuwstelsel. Het komt vooral voor in dierlijke producten zoals vlees, vis, eieren en melk. Een tekort aan vitamine B12 kan leiden tot bloedarmoede en schade veroorzaken aan het zenuwstelsel. Het is daarom belangrijk om voldoende vitamine B12 binnen te krijgen via voeding of via supplementen.
Het wordt aangeraden om de hoeveelheid vitamine B12 in je bloed te bepalen bij bloedarmoede of bij neurologische klachten, zoals tintelingen, coördinatie- en concentratieproblemen. Ook kan het worden geadviseerd als er een vermoeden is dat er te weinig vitamine B12 in je lichaam wordt opgenomen. Dit kan het geval zijn bij maag- of darmproblemen, eenzijdige voeding, veganisme of alcoholisme.

Vitamine B12 zelftest

Veel van de aanbieders van vitamine B12-testen analyseren het bloed in een laboratorium. Er wordt dan gevraagd om thuis door middel van een vingerprik bloed af te nemen en op te sturen naar het laboratorium. In de meeste gevallen zal totaal vitamine B12 worden bepaald door het laboratorium. Met deze bepaling worden de verschillende vormen van vitamine B12 die aanwezig zijn in het bloed gemeten. Dit is een goede afspiegeling van de hoeveelheid vitamine B12 in je lichaam. Het is ook mogelijk om alleen actief vitamine B12 te meten. Dit is de vitamine B12 die gebonden is aan een eiwit waardoor vitamine B12 opgenomen kan worden door cellen in het lichaam. Beide bepalingen kunnen ongeveer even goed de vitamine B12 hoeveelheid meten. 
Er bestaat op dit moment geen vitamine B12-test die met zekerheid kan aantonen of uitsluiten dat er sprake is van een vitamine B12-tekort.  Ook is het goed om te weten dat ieder laboratorium zijn eigen grenzen (oftewel referentiewaarden) heeft. Deze grenzen hangen namelijk af van de methode die door het laboratorium wordt gebruikt om de hoeveelheid vitamine B12 in het bloed te meten. 
Er wordt gesproken van een vitamine B12-tekort wanneer de uitslag voor totaal vitamine B12 lager is dan de ondergrens van het referentiegebied. Klachten van een vitamine B12-tekort kunnen  ook optreden bij laag-normale hoeveelheden vitamine B12 in het bloed. Er is dan vervolgonderzoek mogelijk. Vervolgonderzoek richt zich op het meten van de vitamine B12-status op celniveau aan de hand van één of twee testen (markers): methylmalonzuur en/of homocysteine. Methylmalonzuur stijgt wanneer er een tekort is aan vitamine B12 op celniveau. Homocysteïne stijgt wanneer er een tekort is van vitamine B12, maar ook als er een tekort is aan foliumzuur of vitamine B6. Een verhoogd methylmalonzuur wordt over het algemeen beschouwd als de beste marker voor een functioneel vitamine B12-tekort. Toch zullen de klachten van de patiënt voor de arts altijd het belangrijkste zijn om te bepalen of iemand een vitamine B12-tekort heeft of niet.

Conclusie

Er worden in de media veel symptomen (indirect) in relatie gebracht met vitamine B12 tekort. Op dit moment wordt aangeraden om vitamine B12 te testen bij bloedarmoede of neurologische klachten. Er bestaat op dit moment geen vitamine B12-test die met zekerheid kan aantonen of uitsluiten dat er sprake is van een vitamine B12-tekort. Het is daarom belangrijk om de uitslagen te beoordelen in relatie tot de klachten.